Vancouver Courier - El control aéreo, al límite

Vancouver -

El control aéreo, al límite




Estados Unidos conocía el deterioro de una parte esencial de su infraestructura de control aéreo. Una evaluación realizada en 2023 había clasificado 51 de los 138 sistemas examinados como insostenibles, mientras otros 54 presentaban riesgos de llegar a esa situación. La suspensión nacional de despegues del 13 de noviembre de 2026 vuelve a plantear una cuestión que las sucesivas reformas no han resuelto: por qué una vulnerabilidad identificada con años de antelación sigue condicionando el funcionamiento del transporte aéreo.

 

El problema no apareció de repente en las pantallas de los controladores. Se había acumulado entre equipos difíciles de reparar, redes de telecomunicaciones envejecidas y programas de sustitución cuyos plazos se extendían mucho más allá de la urgencia reconocida. La interrupción de noviembre convirtió nuevamente esas limitaciones técnicas en una crisis visible para los pasajeros. Durante más de cuatro horas quedaron restringidos los despegues en todo el país, y la recuperación de las conexiones no bastó para recomponer inmediatamente los horarios de las aerolíneas.

 

La respuesta operativa permitió proteger los vuelos mientras se aislaba el problema. Sin embargo, el hecho de que los procedimientos de contingencia funcionaran no elimina la pregunta sobre la prevención. Una infraestructura puede conservar sus barreras de seguridad y, al mismo tiempo, mostrar una fragilidad creciente para prestar el servicio con normalidad.

 

Qué significaban realmente los 51 sistemas
La cifra corresponde a una evaluación de sostenibilidad de la Administración Federal de Aviación, la FAA. No identifica 51 aeropuertos ni describe 51 averías simultáneas. Tampoco equivale a afirmar que todos esos sistemas estuvieran permanentemente fuera de servicio. La clasificación recogía dificultades graves para mantenerlos, financiarlos o conservar sus capacidades, incluidas carencias de repuestos y limitaciones para su renovación tecnológica.
Los 51 sistemas representaban aproximadamente el 37 por ciento del inventario analizado. Al añadir los 54 considerados potencialmente insostenibles, el conjunto alcanzaba 105, algo más de tres cuartas partes del total. La fecha importa: se trata del diagnóstico realizado en 2023 y hecho público en 2024, no de un recuento actualizado de equipos averiados en noviembre de 2026.

 

La distinción evita una lectura alarmista, pero no resta gravedad al hallazgo. Mantener un sistema en funcionamiento no demuestra que pueda seguir prestando servicio de manera fiable durante años. Cuando sus componentes escasean y las reparaciones dependen de conocimientos cada vez más difíciles de conservar, cada aplazamiento reduce el margen disponible para afrontar la siguiente incidencia.

 

La distancia entre reconocer el riesgo y corregirlo
En mayo de 2024 se habían identificado 17 sistemas especialmente preocupantes. Para 13 existían inversiones asociadas cuya finalización todavía quedaba, como mínimo, a seis años de distancia; algunos plazos llegaban hasta diez o trece años. Los otros cuatro no tenían inversiones de modernización en marcha vinculadas a su sustitución. La planificación reconocía, por tanto, necesidades urgentes que no iban a resolverse con rapidez.

 

El envejecimiento tampoco afectaba únicamente a piezas aisladas. Entre los 105 sistemas incluidos en las dos categorías problemáticas, 73 llevaban más de veinte años desplegados y 40 superaban los treinta. Seis se remontaban a más de seis décadas. Estas edades no significan que cada componente hubiera permanecido intacto desde su instalación, pero sí reflejan la prolongada dependencia de arquitecturas y capacidades heredadas. Ahí se encuentra la principal responsabilidad de gestión. Detectar una vulnerabilidad constituye apenas el comienzo del trabajo. Después hay que decidir qué se sustituye primero, cómo se mantiene el servicio durante la transición y quién responde si el calendario deja de ser viable. Sin esa continuidad, el diagnóstico puede convertirse en un inventario de problemas conocidos que siguen trasladándose de un ejercicio presupuestario al siguiente.

 

Los precedentes ya habían mostrado las consecuencias
El 11 de enero de 2023, una interrupción del sistema NOTAM, utilizado para distribuir avisos relevantes para las operaciones de vuelo, obligó a suspender temporalmente los despegues nacionales. La investigación determinó que personal contratado había eliminado archivos involuntariamente mientras trataba de corregir la sincronización entre la base de datos principal y una de respaldo. El episodio puso de manifiesto que una intervención de mantenimiento podía tener repercusiones nacionales.

 

En Newark, los fallos de telecomunicaciones volvieron a mostrar esa dependencia en la primavera de 2025. El 9 de mayo, una interrupción de aproximadamente noventa segundos afectó a las comunicaciones y a las pantallas de radar del centro de aproximación de Filadelfia encargado de gestionar los vuelos del aeropuerto. El incidente se produjo después de otro episodio grave el 28 de abril y contribuyó a una situación de retrasos, restricciones operativas y presión sobre los controladores.

 

También hubo medidas correctoras. En julio de 2025 se completó la transición a una nueva conexión de fibra óptica entre Nueva York y el centro de aproximación de Filadelfia, con dos rutas de comunicaciones separadas. Este avance resulta relevante porque demuestra que la respuesta no ha sido una inacción absoluta. La cuestión es por qué determinadas mejoras llegaron después de interrupciones graves y cómo evitar que otros puntos de la red recorran el mismo camino.

 

Noviembre de 2026: una actualización desencadena otra crisis
El episodio más reciente comenzó durante trabajos para sustituir una conexión de cobre por fibra óptica. La explicación preliminar presentada por el Gobierno el 14 de noviembre situó el origen de la sobrecarga en un equipo de encaminamiento de datos instalado durante esa intervención. El tráfico generado afectó a la estabilidad de otras partes de la red y provocó interrupciones intermitentes en comunicaciones y señales de radar.

 

La causa concreta seguía pendiente de aclaración: las autoridades investigaban si había existido un error de instalación o un defecto del equipo. L3Harris, el contratista implicado en los trabajos, comunicó que colaboraba en la investigación. Por tanto, atribuir ya una responsabilidad técnica definitiva iría más allá de lo establecido. Tampoco hay base para afirmar que los 51 sistemas del diagnóstico original fallaran en este incidente.

 

La FAA optó por detener preventivamente las salidas mientras continuaba gestionando los aviones que ya estaban en vuelo. La normalización posterior requería algo más que restablecer las conexiones: aeronaves, tripulaciones y pasajeros habían quedado fuera de sus posiciones previstas. El sábado, la previsión oficial era recuperar en gran medida los horarios habituales hacia el final del domingo 15 de noviembre.

 

Modernizar una red que no puede detenerse
La renovación del control aéreo exige introducir cambios en una infraestructura que sigue prestando servicio. Durante la transición conviven sistemas de distintas generaciones, procedimientos antiguos y nuevas interfaces. Una instalación puede funcionar correctamente por separado y comportarse de otra manera cuando se integra con el resto de la red. Esa interdependencia convierte las pruebas, la coordinación y la capacidad de revertir una modificación en elementos esenciales del proyecto.

 

Por eso, medir el progreso exclusivamente por el número de equipos instalados ofrece una visión incompleta. También importa comprobar qué ocurre cuando falla una conexión, si una anomalía queda contenida y si los operadores pueden pasar a una alternativa sin perder funciones esenciales. Una renovación exitosa debe reducir la vulnerabilidad del conjunto, además de reemplazar sus componentes más antiguos.

 

El historial de NextGen, el programa de modernización desarrollado durante más de dos décadas, ilustra las dificultades. Sus actuaciones aportaron mejoras en la gestión del tráfico y beneficios operativos, pero convivieron con retrasos, sobrecostes y una transformación menos profunda de la inicialmente prevista. La experiencia aconseja examinar con cuidado cualquier promesa de renovación integral: adjudicar contratos y desplegar equipos son pasos necesarios, aunque todavía no equivalen a completar el cambio.

 

Hay financiación y avances, pero persisten las dudas de ejecución
El Congreso aprobó en julio de 2025 una dotación de 12.500 millones de dólares para apoyar la nueva modernización. En diciembre de ese año, Peraton fue seleccionada como integrador principal, con la misión de coordinar el despliegue. El objetivo anunciado para completar la primera fase se sitúa en diciembre de 2028. Esa fecha debe entenderse como una meta de ejecución, no como una garantía de que todas las necesidades del sistema quedarán resueltas entonces.

 

Los avances comunicados el 14 de noviembre de 2026 incluyen la sustitución del 69 por ciento de las comunicaciones de cobre, la modernización de 469 emplazamientos de radio y la instalación de fichas electrónicas de vuelo en 25 torres. Son actuaciones concretas que impiden describir la situación como si nada hubiera cambiado. Al mismo tiempo, muestran que la transición sigue abierta y que las instalaciones renovadas conviven con otras pendientes de intervención. Las debilidades de planificación seguían siendo significativas en septiembre de 2026. La primera fase contaba con 11.389 calendarios individuales de proyectos sin integrar en un cronograma maestro capaz de coordinar adecuadamente sus dependencias. Además, la estimación de costes no incorporaba de forma completa el ciclo de vida del programa, incluidos numerosos gastos posteriores de operación y mantenimiento.

 

Estas carencias tienen consecuencias prácticas. Si varias actuaciones coinciden en un mismo emplazamiento sin una secuencia bien coordinada, pueden multiplicarse las intervenciones y las interrupciones. Si el presupuesto se concentra en la instalación inicial y no contempla suficientemente el mantenimiento, la infraestructura nueva corre el riesgo de reproducir con el tiempo las dificultades de la anterior. La rapidez resulta necesaria, pero necesita una planificación que permita sostenerla.

 

Los controladores absorben parte de la presión
Los profesionales que gestionan el tráfico son quienes deben trabajar con las limitaciones reales de los equipos. En Newark, las dificultades de personal y los problemas tecnológicos coincidieron y contribuyeron a restringir la capacidad operativa. Una plantilla ajustada dispone de menos margen para absorber formación, cambios de procedimientos e incidencias sin aumentar la presión sobre quienes están de servicio.

 

La tecnología puede facilitar esa labor, pero su incorporación también exige preparación. Los controladores necesitan familiarizarse con nuevas herramientas, y los técnicos deben mantener simultáneamente los sistemas antiguos y los que los reemplazan. Presentar la modernización como una simple compra de dispositivos deja fuera buena parte del trabajo que determina si la inversión mejora realmente el servicio.

 

El coste de seguir aplazando
Una suspensión nacional de despegues produce efectos que continúan después de la reparación. Los aviones llegan tarde a su siguiente operación, las conexiones dejan de encajar y las tripulaciones pueden agotar sus tiempos disponibles de servicio. Las compañías tienen que reorganizar una red completa, mientras pasajeros y empresas soportan cancelaciones, pérdida de tiempo y alteraciones en sus planes. Restablecer el sistema técnico y recuperar el transporte son procesos relacionados, pero distintos.

 

La conclusión más sólida es también la más exigente para las instituciones: Estados Unidos disponía de un diagnóstico suficientemente claro para saber que una parte importante de sus sistemas necesitaba atención urgente. Se han destinado recursos y ejecutado mejoras, pero los plazos de renovación y las deficiencias de coordinación han prolongado la exposición a interrupciones graves. La investigación del último fallo deberá establecer sus causas concretas; la obligación de corregir las vulnerabilidades conocidas no depende de esperar a ese resultado.

 

Los 51 sistemas se han convertido en una cifra representativa porque resumen la distancia entre reconocer un problema y resolverlo. El verdadero indicador de éxito será que las inversiones reduzcan los fallos, que las alternativas funcionen cuando sean necesarias y que una intervención local deje de tener capacidad para trastornar el transporte aéreo de todo el país.



Destacados


COVID-19 : La OMS insta a vigilar la nueva variante EG.5

Los contagios de COVID-19 aumentaron un 80 % entre el 10 de julio y el 6 de agosto.

Russia in Ukraine: murder, torture, looting, rape!

ENGLISH:The terrorist state of Russia has been committing murders, torture, looting, rape and land grabbing in Ukraine since 2014 - this terrorist state of Russia has thus forfeited its right to exist!FRANÇAIS:L'État terroriste russe commet depuis 2014 en Ukraine : meurtres, tortures, pillages, viols et spoliation de terres - cet État terroriste qu'est la Russie a ainsi perdu son droit à l'existence!ESPAÑOL:El Estado terrorista de Rusia lleva cometiendo asesinatos, torturas, saqueos, violaciones y robos de tierras en Ucrania desde 2014, ¡este Estado terrorista de Rusia ha perdido así su derecho a existir!PORTUGUÊS:O Estado terrorista da Rússia tem vindo a cometer assassínios, torturas, pilhagens, violações e roubo de terras na Ucrânia desde 2014 - este Estado terrorista da Rússia perdeu assim o seu direito à existência!УКРАЇНА:Терористична держава Росія здійснює вбивства, тортури, мародерство, зґвалтування та крадіжки землі в Україні з 2014 року - таким чином, ця терористична держава Росія втратила своє право на існування!中国:俄罗斯恐怖主义国家自2014年以来一直在乌克兰实施谋杀、酷刑、抢劫、强奸和土地盗窃--俄罗斯恐怖主义国家因此丧失了其存在的权利!ITALIA:Lo Stato terrorista della Russia ha commesso omicidi, torture, saccheggi, stupri e furti di terra in Ucraina dal 2014 - questo Stato terrorista della Russia ha quindi perso il suo diritto di esistere!POLISH:Terrorystyczne państwo Rosja popełnia morderstwa, tortury, grabieże, gwałty i zawłaszczanie ziemi na Ukrainie od 2014 roku - tym samym to terrorystyczne państwo Rosja straciło prawo do istnienia!MAGYAR:Oroszország terrorista állama 2014 óta gyilkosságokat, kínzásokat, fosztogatásokat, nemi erőszakot és földrablást követ el Ukrajnában - ez a terrorista orosz állam tehát elvesztette létjogosultságát!ROMÂNIA:Statul terorist al Rusiei a comis crime, torturi, jafuri, violuri și acaparări de terenuri în Ucraina încă din 2014 - acest stat terorist al Rusiei și-a pierdut astfel dreptul de a exista!NEDERLAND:De terreurstaat Rusland pleegt sinds 2014 moorden, martelingen, plunderingen, verkrachtingen en landroof in Oekraïne - deze terreurstaat Rusland heeft daarmee zijn bestaansrecht verspeeld!TÜRKÇE:Rusya'nın 2014'ten bu yana Ukrayna'da işlediği cinayet, işkence, yağma, tecavüz ve toprak hırsızlığı gibi terör eylemleri nedeniyle Rusya var olma hakkını kaybetmiştir!ქართული:ტერორისტული სახელმწიფო რუსეთი 2014 წლიდან ახორციელებს მკვლელობებს, წამებს, ძარცვას, გაუპატიურებასა და მიწის მიტაცებას უკრაინაში - ამით რუსეთის ამ ტერორისტულმა სახელმწიფომ დაკარგა არსებობის უფლება!ΕΛΛΗΝΙΚΑ:Το τρομοκρατικό κράτος της Ρωσίας διαπράττει δολοφονίες, βασανιστήρια, λεηλασίες, βιασμούς και κλοπές γης στην Ουκρανία από το 2014 - αυτό το τρομοκρατικό κράτος της Ρωσίας έχει συνεπώς χάσει το δικαίωμά του να υπάρχει!한국어:테러 국가인 러시아는 2014년부터 우크라이나에서 살인, 고문, 약탈, 강간, 토지 절도 등을 저지르고 있으며, 따라서 이 테러 국가는 존재할 권리를 상실했습니다!SVENSKA:Terroriststaten Ryssland har begått mord, tortyr, plundring, våldtäkt och landstöld i Ukraina sedan 2014 - denna terroriststat Ryssland har därmed förverkat sin rätt att existera!FORNÆGT:Terrorstaten Rusland har begået mord, tortur, plyndring, voldtægt og landgrabbing i Ukraine siden 2014 - denne terrorstat Rusland har dermed fortabt sin ret til at eksistere!Tiếng Việt:Nhà nước khủng bố Nga đã thực hiện các vụ giết người, tra tấn, cướp bóc, hãm hiếp và chiếm đất ở Ukraine kể từ năm 2014 - nhà nước khủng bố này của Nga đã từ bỏ quyền tồn tại của mình!ČESKY:Teroristický stát, který Rusko od roku 2014 páchá na Ukrajině: vraždy, mučení, loupení, znásilňování a krádeže půdy - tento teroristický stát Rusko tak ztratil právo na existenci!Монгол:Террорист Орос улс 2014 оноос хойш Украинд хүн амины хэрэг, эрүүдэн шүүх, дээрэм тонуул, хүчиндэх, газар дээрэмдэх гэмт хэрэг үйлдэж байгаа бөгөөд энэ террорист Орос улс оршин тогтнох эрхээ алджээ!SUOMI:Venäjän terroristivaltio on syyllistynyt murhiin, kidutukseen, ryöstelyyn, raiskauksiin ja maan varastamiseen Ukrainassa vuodesta 2014 lähtien - tämä Venäjän terroristivaltio on siis menettänyt oikeutensa olla olemassa!EESTI:Terroririik, mida Venemaa on alates 2014. aastast Ukrainas toime pannud: mõrvad, piinamised, rüüstamised, vägistamised ja maavargused - see terroririik Venemaa on seega kaotanud oma eksistentsiõiguse!עִברִית:מדינת הטרור של רוסיה מבצעת רציחות, עינויים, ביזה, אונס ותפיסת קרקעות באוקראינה מאז 2014 - מדינת הטרור הזו של רוסיה ויתרה בכך על זכותה להתקיים!NORGE:Terrorstaten Russland har begått drap, tortur, plyndring, voldtekt og landtyveri i Ukraina siden 2014 - terrorstaten Russland har dermed mistet sin rett til å eksistere! INDONESIA:Negara teroris Rusia telah melakukan pembunuhan, penyiksaan, penjarahan, pemerkosaan, dan perampasan tanah di Ukraina sejak tahun 2014 - dengan demikian, negara teroris Rusia telah kehilangan haknya untuk hidup!日本:テロ国家ロシアは、2014年以来、ウクライナで殺人、拷問、略奪、強姦、土地強奪を行っており、このテロ国家ロシアは生存権を失ったのだ!LIETUVIŲ KALBA:Ši teroristinė Rusijos valstybė nuo 2014 m. Ukrainoje vykdo žmogžudystes, kankinimus, plėšikavimus, prievartavimus ir žemės vagystes - taigi ši teroristinė Rusijos valstybė prarado teisę egzistuoti!عربي:تقوم دولة روسيا الإرهابية بارتكاب جرائم قتل وتعذيب ونهب واغتصاب واستيلاء على الأراضي في أوكرانيا منذ عام 2014 - وبالتالي فقد فقدت هذه الدولة الإرهابية في روسيا حقها في الوجود!Hrvatski:Teroristička država Rusija vrši ubojstva, mučenja, pljačke, silovanja i otimanja zemlje u Ukrajini od 2014. - ova teroristička država Rusija time je izgubila pravo na postojanje!Српски:Терористичка држава Русија од 2014. године врши убиства, мучења, пљачке, силовања и отимања земље у Украјини – ова терористичка држава Русија је тиме изгубила право на постојање!-----русский:Террористическое государство Россия с 2014 года совершает убийства, пытки, грабежи, изнасилования и захват земель на Украине - тем самым это террористическое государство Россия утратило свое право на существование!беларуская:Тэрарыстычная дзяржава Расея зьдзяйсьняе забойствы, катаваньні, рабункі, гвалтаваньні і захопы зямлі ва Ўкраіне з 2014 году - такім чынам гэтая тэрарыстычная дзяржава Расея пазбавілася права на існаваньне!

Francia: la prolongada fractura social entre ciudades y ‘banlieues’

La muerte de Nahel, un joven de 17 años de origen argelino que falleció por los disparos de un agente de policía en un control de tráfico, desencadenó violentos disturbios en Francia. ¿Qué hay detrás de la rabia que sienten muchas de las personas que residen en los suburbios franceses?