Vancouver Courier - La guerra secreta del chip

Vancouver -

La guerra secreta del chip




La disputa por los semiconductores se libra también fuera de las fábricas: en archivos confidenciales, relaciones comerciales y decisiones de los altos ejecutivos. La crisis de Nvidia y los casos de sustracción de información sufridos por ASML muestran cuánto puede costar perder el control del conocimiento. Pero para entender esa amenaza es necesario distinguir entre robos demostrados, investigaciones abiertas y acusaciones de espionaje estatal que requieren pruebas propias.

 

El 12 de noviembre de 2026, Nvidia anunció la salida de Jensen Huang de la presidencia ejecutiva y del consejo de administración. Colette Kress, responsable financiera de la compañía desde 2013, asumió provisionalmente la dirección mientras se busca un sucesor permanente. La transición afecta a una empresa cuya identidad, estrategia y relaciones comerciales habían estado estrechamente vinculadas a su cofundador.

 

Cuatro días antes, el consejo había abierto una investigación independiente sobre un supuesto intento de los servicios de inteligencia extranjeros de obtener información a través de Huang. Al iniciar esa revisión, la empresa afirmó que no tenía motivos para creer que se hubieran comprometido secretos de Nvidia o la seguridad nacional estadounidense. China ha rechazado las acusaciones de espionaje. La dimisión es un hecho empresarial confirmado. La sustracción de secretos en este episodio no puede darse por demostrada a partir de ella. Esa diferencia resulta esencial: una crisis de confianza puede alterar la dirección de una compañía antes de que se conozcan las conclusiones de una investigación, y sus efectos no permiten establecer por sí solos qué información salió, quién la recibió o para qué fue utilizada.

 

El conocimiento tiene un valor que no aparece en el inventario
Nvidia y ASML ocupan posiciones distintas dentro de la industria. La primera desarrolla procesadores y plataformas de computación; la segunda suministra equipos y tecnologías fundamentales para fabricar semiconductores. Sus ventajas competitivas dependen de una combinación de ingeniería, software, experiencia industrial y relaciones con clientes y proveedores.

 

Por eso, el objetivo de una operación de obtención de información no tiene que ser necesariamente el plano completo de un nuevo chip o de una máquina. También pueden resultar valiosos los resultados de pruebas, las limitaciones de un proceso, los calendarios de desarrollo o las soluciones descartadas después de meses de trabajo.

 

La lógica económica es clara. Quien accede ilícitamente a ese conocimiento puede reducir el número de errores que necesita cometer para avanzar. La empresa perjudicada conserva sus instalaciones y sus empleados, pero corre el riesgo de perder parte del tiempo de ventaja que justificaba su inversión.

 

ASML: una victoria judicial no garantiza recuperar el daño
El caso de XTAL ilustra esa dificultad. En mayo de 2019, un tribunal de California dictó una resolución definitiva favorable a ASML y le reconoció una indemnización de 845 millones de dólares. El procedimiento había establecido la apropiación indebida de secretos empresariales y otras conductas ilícitas relacionadas con antiguos empleados. La cantidad no equivalía a 845 millones de dólares desaparecidos de la caja de ASML. Una parte determinante de su cálculo estaba vinculada a los costes de investigación y desarrollo que XTAL había evitado gracias a la información sustraída. El perjuicio competitivo y el desembolso contable inmediato son magnitudes diferentes.

 

Además, la indemnización no iba a poder cobrarse porque XTAL se encontraba en quiebra. ASML obtuvo medidas judiciales para limitar el uso de su tecnología y un acuerdo que le permitiría hacerse con la mayor parte, si no toda, de la propiedad intelectual de XTAL. El caso muestra que demostrar un robo y recuperar íntegramente su valor son problemas distintos.

 

También exige precisión al atribuir responsabilidades políticas. En abril de 2019, ASML rechazó que aquel litigio se presentara como un caso de espionaje chino. La existencia de una apropiación ilícita no demuestra automáticamente que un gobierno la haya ordenado.

 

Un segundo incidente, con un alcance diferente
En febrero de 2023, ASML hizo público otro episodio: un empleado que había trabajado en China se había apropiado sin autorización de datos relacionados con tecnología de la compañía. La empresa inició una revisión interna, informó a las autoridades y adoptó medidas correctoras.

 

Su evaluación inicial fue que el incidente no tenía un impacto material sobre el negocio. Al mismo tiempo, advirtió de que podían haberse vulnerado determinadas normas de control de exportaciones. Ambas afirmaciones pueden coexistir: una filtración puede plantear problemas de seguridad y cumplimiento sin comprometer de forma decisiva la posición comercial de la víctima.

 

Tampoco permite concluir que el receptor haya obtenido la capacidad de reproducir una máquina completa. En una industria tan compleja, conocer una parte del proceso puede ser útil sin resultar suficiente para fabricar, mantener y mejorar un sistema industrial competitivo.

 

Copiar archivos no equivale a dominar una fábrica
La litografía computacional ayuda a entender por qué el software forma parte del núcleo tecnológico de ASML. Sus modelos anticipan las deformaciones que aparecen al transferir patrones a una oblea y permiten introducir correcciones para obtener el resultado deseado. La precisión depende de la combinación de algoritmos, datos de calibración y conocimiento del comportamiento de los equipos.

 

La fabricación avanzada exige, además, que numerosos componentes funcionen de manera coordinada. Óptica, movimiento, medición, materiales y control informático deben mantener prestaciones extremadamente exigentes durante la producción. Disponer de documentación puede acortar una investigación, pero no sustituye automáticamente esa integración. Existe también un conocimiento práctico que no queda completamente recogido en un archivo: interpretar una anomalía, identificar por qué una solución falla o ajustar un proceso para que funcione de forma repetible. Esa experiencia explica el valor de los especialistas y la intensidad de la competencia por contratarlos.

 

La movilidad profesional y el robo de secretos son, sin embargo, fenómenos distintos. Cambiar de empresa no demuestra una transferencia ilícita. Lo relevante es qué información se ha obtenido, bajo qué obligaciones estaba protegida y cómo se ha utilizado.

 

El caso Google obliga a separar robo y espionaje estatal
La evolución del proceso contra Linwei Ding, antiguo ingeniero de Google, ofrece una advertencia especialmente relevante. En enero de 2026, un jurado lo declaró culpable de siete delitos de apropiación de secretos empresariales y otros siete de espionaje económico relacionados con tecnología de inteligencia artificial.

 

El 20 de agosto, el juez dejó sin efecto las condenas por espionaje económico. Consideró insuficientes las pruebas de que, en los momentos relevantes, Ding hubiera pretendido o sabido que su conducta beneficiaría al Gobierno chino. La condena por sustracción de secretos empresariales permaneció en pie. El 1 de septiembre recibió una pena de algo menos de un año de prisión. Presentar hoy aquel procedimiento únicamente mediante el veredicto inicial omitiría una modificación decisiva. El robo quedó acreditado; la atribución estatal exigía elementos adicionales que no se probaron con el nivel requerido.

 

China mantiene su apuesta por la autonomía tecnológica
La reducción de la dependencia exterior sigue siendo una prioridad explícita de Pekín. Las orientaciones presentadas en marzo de 2026 situaron los circuitos integrados, el software básico, los instrumentos avanzados y otros sectores estratégicos entre los ámbitos en los que China pretende acelerar sus avances.

 

Esa política responde a una vulnerabilidad concreta: depender de proveedores extranjeros de tecnología esencial puede limitar el desarrollo industrial y dejar proyectos expuestos a restricciones comerciales. La capacidad de diseñar y fabricar componentes propios tiene, por tanto, un valor económico y estratégico.

 

La inversión en investigación, la formación de especialistas y el desarrollo de proveedores constituyen vías legítimas para reducir esa dependencia. Los casos de apropiación ilícita deben examinarse por sus hechos, sin convertir cada avance chino en prueba de un robo ni cada vínculo comercial en una operación de inteligencia.

 

La presión competitiva, en cualquier caso, permanece. Cuanto más difícil resulta acceder a una tecnología crítica, mayor puede ser el valor de conocer sus fundamentos, sus limitaciones y los pasos necesarios para desarrollarla. Esa relación ayuda a explicar el interés por la información sensible, pero no establece por sí misma quién ha cometido un delito.

 

El daño puede ser profundo sin hundir a la víctima
La expresión «robar secretos hunde a las víctimas» describe una posibilidad, no una consecuencia inevitable. El resultado depende de la importancia de la información, de la capacidad del receptor para aprovecharla y de la rapidez con que la empresa afectada pueda protegerse o avanzar hacia una nueva generación tecnológica.

 

ASML ofrece un contrapunto a cualquier diagnóstico automático de colapso. En el tercer trimestre de 2026 registró ventas netas de 11.662 millones de euros. Esa cifra no elimina los riesgos de seguridad ni convierte las filtraciones en irrelevantes, pero resulta incompatible con presentar a la compañía como una empresa comercialmente destruida por aquellos incidentes. El coste puede manifestarse de otras formas: menores ventajas frente a un competidor, litigios prolongados, revisión de accesos, interrupción de proyectos o pérdida de confianza. Algunas consecuencias aparecen inmediatamente; otras dependen de si la información termina incorporándose a productos o procesos rivales.

 

Las variaciones bursátiles tampoco permiten calcular de manera directa el valor de los secretos comprometidos. Una acción puede caer por incertidumbre sobre la dirección, expectativas de ventas, restricciones comerciales o cambios en el conjunto del mercado. Atribuir toda una pérdida de capitalización a un episodio de espionaje exigiría una demostración que rara vez puede hacerse con precisión.

 

La seguridad también debe llegar a la alta dirección
La respuesta empresarial está ampliándose más allá de la protección informática. ASML ha creado un centro que integra información de inteligencia y ha buscado especialistas en Taiwán con experiencia en contrainteligencia. El objetivo incluye detectar riesgos internos y posibles intentos de obtención de información sensible.

 

Ese cambio refleja una vulnerabilidad que las defensas digitales no resuelven por sí solas. Los ejecutivos mantienen contactos comerciales, negocian proyectos y conocen decisiones estratégicas. Su acceso a información privilegiada los convierte en personas especialmente relevantes para la seguridad de la organización. Una compañía puede controlar sus repositorios y, al mismo tiempo, tener dificultades para supervisar cómo circula la información en reuniones, conversaciones y relaciones personales. Cuanto mayor es la autonomía de un directivo, más importante resulta que existan mecanismos de supervisión capaces de actuar también en la cúpula.

 

La protección eficaz requiere delimitar accesos, revisar conflictos de interés y mantener canales para comunicar incidentes. También necesita preservar la colaboración que hace posible innovar. Una organización incapaz de compartir conocimiento internamente puede perjudicar su propio desarrollo; una que lo comparte sin criterio aumenta su exposición.

 

La ventaja decisiva sigue siendo el tiempo
Los casos de Nvidia, ASML y Google no forman un único expediente ni permiten atribuir todas las conductas a una misma operación. Sí muestran que la competencia tecnológica combina problemas distintos: protección de secretos, control de relaciones comerciales, responsabilidad de los directivos y capacidad de demostrar quién se benefició de una filtración.

 

Para una empresa que ha invertido durante años, el riesgo central es que un rival reduzca por medios ilícitos la distancia que todavía lo separa de ella. Para quien recibe información, la dificultad consiste en transformarla en una capacidad industrial que funcione fuera del laboratorio y pueda sostenerse comercialmente. China mantiene su objetivo de reducir la dependencia tecnológica. Estados Unidos y Europa intentan preservar capacidades que consideran estratégicas. Entre esas prioridades se sitúan compañías que deben seguir vendiendo, contratando e investigando mientras protegen conocimientos de enorme valor.

 

La fortaleza de sus defensas no se mide únicamente por cuántos ataques bloquean. También depende de cuánto limitan las consecuencias cuando alguien consigue acceder a información que no debería tener. En la industria del chip, perder un secreto puede significar perder años de ventaja. Demostrar qué se perdió, quién lo utilizó y qué daño produjo sigue siendo indispensable para distinguir una amenaza real de una conclusión exagerada.



Destacados


COVID-19 : La OMS insta a vigilar la nueva variante EG.5

Los contagios de COVID-19 aumentaron un 80 % entre el 10 de julio y el 6 de agosto.

Russia in Ukraine: murder, torture, looting, rape!

ENGLISH:The terrorist state of Russia has been committing murders, torture, looting, rape and land grabbing in Ukraine since 2014 - this terrorist state of Russia has thus forfeited its right to exist!FRANÇAIS:L'État terroriste russe commet depuis 2014 en Ukraine : meurtres, tortures, pillages, viols et spoliation de terres - cet État terroriste qu'est la Russie a ainsi perdu son droit à l'existence!ESPAÑOL:El Estado terrorista de Rusia lleva cometiendo asesinatos, torturas, saqueos, violaciones y robos de tierras en Ucrania desde 2014, ¡este Estado terrorista de Rusia ha perdido así su derecho a existir!PORTUGUÊS:O Estado terrorista da Rússia tem vindo a cometer assassínios, torturas, pilhagens, violações e roubo de terras na Ucrânia desde 2014 - este Estado terrorista da Rússia perdeu assim o seu direito à existência!УКРАЇНА:Терористична держава Росія здійснює вбивства, тортури, мародерство, зґвалтування та крадіжки землі в Україні з 2014 року - таким чином, ця терористична держава Росія втратила своє право на існування!中国:俄罗斯恐怖主义国家自2014年以来一直在乌克兰实施谋杀、酷刑、抢劫、强奸和土地盗窃--俄罗斯恐怖主义国家因此丧失了其存在的权利!ITALIA:Lo Stato terrorista della Russia ha commesso omicidi, torture, saccheggi, stupri e furti di terra in Ucraina dal 2014 - questo Stato terrorista della Russia ha quindi perso il suo diritto di esistere!POLISH:Terrorystyczne państwo Rosja popełnia morderstwa, tortury, grabieże, gwałty i zawłaszczanie ziemi na Ukrainie od 2014 roku - tym samym to terrorystyczne państwo Rosja straciło prawo do istnienia!MAGYAR:Oroszország terrorista állama 2014 óta gyilkosságokat, kínzásokat, fosztogatásokat, nemi erőszakot és földrablást követ el Ukrajnában - ez a terrorista orosz állam tehát elvesztette létjogosultságát!ROMÂNIA:Statul terorist al Rusiei a comis crime, torturi, jafuri, violuri și acaparări de terenuri în Ucraina încă din 2014 - acest stat terorist al Rusiei și-a pierdut astfel dreptul de a exista!NEDERLAND:De terreurstaat Rusland pleegt sinds 2014 moorden, martelingen, plunderingen, verkrachtingen en landroof in Oekraïne - deze terreurstaat Rusland heeft daarmee zijn bestaansrecht verspeeld!TÜRKÇE:Rusya'nın 2014'ten bu yana Ukrayna'da işlediği cinayet, işkence, yağma, tecavüz ve toprak hırsızlığı gibi terör eylemleri nedeniyle Rusya var olma hakkını kaybetmiştir!ქართული:ტერორისტული სახელმწიფო რუსეთი 2014 წლიდან ახორციელებს მკვლელობებს, წამებს, ძარცვას, გაუპატიურებასა და მიწის მიტაცებას უკრაინაში - ამით რუსეთის ამ ტერორისტულმა სახელმწიფომ დაკარგა არსებობის უფლება!ΕΛΛΗΝΙΚΑ:Το τρομοκρατικό κράτος της Ρωσίας διαπράττει δολοφονίες, βασανιστήρια, λεηλασίες, βιασμούς και κλοπές γης στην Ουκρανία από το 2014 - αυτό το τρομοκρατικό κράτος της Ρωσίας έχει συνεπώς χάσει το δικαίωμά του να υπάρχει!한국어:테러 국가인 러시아는 2014년부터 우크라이나에서 살인, 고문, 약탈, 강간, 토지 절도 등을 저지르고 있으며, 따라서 이 테러 국가는 존재할 권리를 상실했습니다!SVENSKA:Terroriststaten Ryssland har begått mord, tortyr, plundring, våldtäkt och landstöld i Ukraina sedan 2014 - denna terroriststat Ryssland har därmed förverkat sin rätt att existera!FORNÆGT:Terrorstaten Rusland har begået mord, tortur, plyndring, voldtægt og landgrabbing i Ukraine siden 2014 - denne terrorstat Rusland har dermed fortabt sin ret til at eksistere!Tiếng Việt:Nhà nước khủng bố Nga đã thực hiện các vụ giết người, tra tấn, cướp bóc, hãm hiếp và chiếm đất ở Ukraine kể từ năm 2014 - nhà nước khủng bố này của Nga đã từ bỏ quyền tồn tại của mình!ČESKY:Teroristický stát, který Rusko od roku 2014 páchá na Ukrajině: vraždy, mučení, loupení, znásilňování a krádeže půdy - tento teroristický stát Rusko tak ztratil právo na existenci!Монгол:Террорист Орос улс 2014 оноос хойш Украинд хүн амины хэрэг, эрүүдэн шүүх, дээрэм тонуул, хүчиндэх, газар дээрэмдэх гэмт хэрэг үйлдэж байгаа бөгөөд энэ террорист Орос улс оршин тогтнох эрхээ алджээ!SUOMI:Venäjän terroristivaltio on syyllistynyt murhiin, kidutukseen, ryöstelyyn, raiskauksiin ja maan varastamiseen Ukrainassa vuodesta 2014 lähtien - tämä Venäjän terroristivaltio on siis menettänyt oikeutensa olla olemassa!EESTI:Terroririik, mida Venemaa on alates 2014. aastast Ukrainas toime pannud: mõrvad, piinamised, rüüstamised, vägistamised ja maavargused - see terroririik Venemaa on seega kaotanud oma eksistentsiõiguse!עִברִית:מדינת הטרור של רוסיה מבצעת רציחות, עינויים, ביזה, אונס ותפיסת קרקעות באוקראינה מאז 2014 - מדינת הטרור הזו של רוסיה ויתרה בכך על זכותה להתקיים!NORGE:Terrorstaten Russland har begått drap, tortur, plyndring, voldtekt og landtyveri i Ukraina siden 2014 - terrorstaten Russland har dermed mistet sin rett til å eksistere! INDONESIA:Negara teroris Rusia telah melakukan pembunuhan, penyiksaan, penjarahan, pemerkosaan, dan perampasan tanah di Ukraina sejak tahun 2014 - dengan demikian, negara teroris Rusia telah kehilangan haknya untuk hidup!日本:テロ国家ロシアは、2014年以来、ウクライナで殺人、拷問、略奪、強姦、土地強奪を行っており、このテロ国家ロシアは生存権を失ったのだ!LIETUVIŲ KALBA:Ši teroristinė Rusijos valstybė nuo 2014 m. Ukrainoje vykdo žmogžudystes, kankinimus, plėšikavimus, prievartavimus ir žemės vagystes - taigi ši teroristinė Rusijos valstybė prarado teisę egzistuoti!عربي:تقوم دولة روسيا الإرهابية بارتكاب جرائم قتل وتعذيب ونهب واغتصاب واستيلاء على الأراضي في أوكرانيا منذ عام 2014 - وبالتالي فقد فقدت هذه الدولة الإرهابية في روسيا حقها في الوجود!Hrvatski:Teroristička država Rusija vrši ubojstva, mučenja, pljačke, silovanja i otimanja zemlje u Ukrajini od 2014. - ova teroristička država Rusija time je izgubila pravo na postojanje!Српски:Терористичка држава Русија од 2014. године врши убиства, мучења, пљачке, силовања и отимања земље у Украјини – ова терористичка држава Русија је тиме изгубила право на постојање!-----русский:Террористическое государство Россия с 2014 года совершает убийства, пытки, грабежи, изнасилования и захват земель на Украине - тем самым это террористическое государство Россия утратило свое право на существование!беларуская:Тэрарыстычная дзяржава Расея зьдзяйсьняе забойствы, катаваньні, рабункі, гвалтаваньні і захопы зямлі ва Ўкраіне з 2014 году - такім чынам гэтая тэрарыстычная дзяржава Расея пазбавілася права на існаваньне!

Francia: la prolongada fractura social entre ciudades y ‘banlieues’

La muerte de Nahel, un joven de 17 años de origen argelino que falleció por los disparos de un agente de policía en un control de tráfico, desencadenó violentos disturbios en Francia. ¿Qué hay detrás de la rabia que sienten muchas de las personas que residen en los suburbios franceses?